Kendi hikâyeni nasıl anlatırsın?
"Kendi hikâyeni anlat" tavsiyesi kişisel marka dünyasının en çok tekrarlanan cümlesi ve aynı zamanda en az açıklananı. Çoğu kişi bunu duyunca ya özgeçmişini kronolojik olarak yazar ya da hiç yazmaz, çünkü "benim anlatacak bir hikâyem yok" diye düşünür. İkisi de aynı yanlış anlamadan çıkar: hikâye, olağanüstü bir yaşam öyküsü değildir. Hikâye, neden bu işi yaptığını ve nasıl düşündüğünü anlatan bir bağlantı hattıdır.
Hikâye özgeçmiş değildir: özgeçmiş sıralar, hikâye bir dönüşüm anlatır. Dört parçadan kurulur: başlangıç noktası (bugün yardım ettiğin insanların yerinde olduğun an), kırılma (bir hata veya fark ediş), bulunan yol (yöntemin) ve bugün (kime, hangi konuda yardım ettiğin). Dördü birleşince profil özetinden tanışma mesajına kadar her yerde kullanacağın çekirdek metin çıkar.
Hikâye neden gerekli?
İnsanlar bilgiyi hatırlamaz, bağlamı hatırlar. Aynı tavsiyeyi iki kişi verdiğinde, aklında kalan onu bir deneyime bağlayandır. Hikâye üç iş yapar: seni benzerlerinden ayırır, güven kurar ve hatırlanabilir kılar. Kişisel markanın ne olduğunu temel yazıda tanımlamıştık; hikâye o tanımın duygusal tarafıdır. Uzmanlık ne bildiğini gösterir, hikâye neden umursadığını.
Özgeçmiş ile hikâye arasındaki fark
Özgeçmiş sıralar: şurada okudum, şurada çalıştım, şu unvana geldim. Hikâye ise bir dönüşüm anlatır: neyi yanlış biliyordum, ne oldu da değiştim, şimdi ne yapıyorum. Aradaki fark, okuyanın "aferin" demesiyle "aynen ben de" demesi arasındaki farktır.
Somutlaştıralım. "On yıl kurumsal finansta çalıştım, sonra danışmanlığa geçtim" bir özgeçmiş satırıdır. "On yıl boyunca şirketlerin bütçe toplantılarında aynı hatayı gördüm ve bunu kimsenin konuşmadığını fark ettim; danışmanlığa da o yüzden geçtim" bir hikâyedir. İkinci cümle aynı bilgiyi verir ama okuyanın kafasında bir yer edinir.
Hikâyeyi kuran dört parça
- Başlangıç noktası. Bugün yardım ettiğin insanların bulunduğu yerde sen de bir zamanlar duruyordun. O anı hatırla; hikâyenin okuyucuyla buluştuğu yer orasıdır.
- Kırılma. Bir sorun, bir hata, bir fark ediş. En işe yarar kırılmalar zaferler değil, aksaklıklardır.
- Bulunan yol. Ne yaptın, neyi denedin, ne işe yaradı? Burada yöntem konuşulur; hikâyenin uzmanlığa dönüştüğü yer burasıdır.
- Bugün. Şimdi kime, hangi konuda yardım ediyorsun? Hikâye burada biter ve teklife bağlanır.
Dört parçayı yazdığında elinde bir paragraf olur. O paragraf, profil özetinden tanışma mesajına kadar her yerde kullanacağın çekirdek metindir.
Sık yapılan üç hata
Fazla dramatize etmek. Sıradan bir kariyer geçişini kahramanlık destanı gibi anlatmak, güven kurmak yerine mesafe koyar. Abartısız anlatım her zaman daha inandırıcıdır.
Sadece başarıları anlatmak. Yalnız zaferlerden oluşan bir hikâye kimseyi kendine yakın hissettirmez. Hatalar, hikâyeyi insan yapan kısımdır.
Bir kez yazıp bırakmak. Hikâye tek bir gönderi değildir. Aynı çekirdek, farklı içeriklerin içinde parça parça geçer; okuyucu bütünü zamanla kurar.
Hikâyeyi içeriğe yaymak
Pratik yöntem şudur: çekirdek paragrafı yaz, sonra dört parçanın her birini ayrı bir içeriğe çevir. Başlangıç noktasından bir gönderi, kırılmadan bir gönderi, yöntemden birkaç gönderi. Böylece hem hikâye anlatılmış olur hem içerik havuzun dolar; fikir toplamanın düzenini fikir havuzu yazısında anlattık. Hangi parçanın kime hitap ettiğini seçmek içinse hedef kitle yazısı yanında dursun.
Sık sorulan sorular
Anlatacak ilginç bir hikâyem yok, ne yapmalıyım?
Hikâye olağanüstü olmak zorunda değil. Bugün yardım ettiğin insanların bulunduğu yerde sen de bir zamanlar duruyordun; o an hikâyenin başlangıç noktasıdır. Sıradan bir fark ediş bile, abartılmadan anlatıldığında bağ kurar.
Hikâyemde hatalarımı anlatmak zayıf gösterir mi?
Tersine. Yalnız zaferlerden oluşan bir hikâye kimseyi kendine yakın hissettirmez; hatalar hikâyeyi insan yapan kısımdır. Zayıf gösteren şey hata değil, hatayı anlatırken ne öğrendiğini söylememektir.
Hikâyemi tek bir gönderide mi anlatmalıyım?
Hayır. Çekirdek paragrafı yaz, sonra dört parçanın her birini ayrı içeriğe çevir. Okuyucu bütünü zamanla kurar; hem hikâye anlatılmış olur hem içerik havuzun dolar.